Doğum kontrol yöntemi isteyen çiftler öykü alma ve muayene sonrası; geçici doğum kontrol yöntemlerinden birine veya gebelikten kalıcı olarak korunma sağlayan sterilizasyon yöntemlerinden birine karar verebilirler. Hangi yöntem seçilirse seçilsin, çiftlerin birlikte ortak karar vermesi en idealidir.Doğum kontrol yöntemlerini sırasıyla inceleyelim:

RAHİM İÇİ ARAÇ – RİA – SPİRAL


bakirli-spiral

Bakırlı Spiral

 

 Spiral uzun süre gebelikten korunmak isteyen, çoğunlukla da çocuğu olan kişiler için ideal bir korunma yöntemidir. Klasik spiraller bakırlıdır, ayrıca Mirena adında progesteron hormonu içeren spiraller de vardır. Mirena menopoza yakın ve kanaması    fazla olan hastalarda tercih edilir. Spiral ile oluşan gebeliklerin % 5’i dış gebelikolduğundan, spiral olan kadınlardaki gebelik durumunda mutlaka dış gebelik ekarte edilmelidir. Spiral ile normal rahim içi gebeliği oluşursa düşük olasılığı artmaktadır. Eğer spiralin ipi görülüyorsa spiral çekilmelidir. Gebeliğin devamı isteniyorsa gebelik spiral ile sürebilir, ancak bu durumda erken doğum olasılığı artmaktadır.

rahim

Daha önceden veya şu anda pelvik iltihabi hastalık dediğimiz karın içi infeksiyonu geçiren kişilere, tam tanı konmamış vajinal anormal kanaması olanlara, aşırı kansızlık veya bağışıklık sistemi bozukluğu olanlara spiral takılmamalıdır. Şeker hastaları spiral kullanabilirler.
Kanama bozukluğu olan, rahim içi zarında myom veya polibi bulunan veya adetleri fazla miktarda olan kadınlarda da spiral ilk tercih değildir. Kalp kapak hastalığı olanlara da mümkünse spiral takılmamalıdır.
Spiral kişinin gebe olmaması durumunda herhangi bir günde takılabilir. Genellikle adet kanamasının başladığı ilk 7 gün içinde takılması daha uygundur. Normal doğumdan 6 hafta, sezaryenden 8 hafta, ilk 3 ay düşükleri veya kürtajdan hemen sonra spiral takılabilir.

progest

DOĞUM KONTROL HAPLARI-ORAL KONTRASEPTİFLER

Doğum kontrol hapları en etkin yöntemlerden biridir. Genellikle adetin 1. günü başlanır ve her gün 1 tablet içilir. Paket bitince (21 tablet) genellikle 7 gün içinde olacak adetinilk gününde veya kanama olmasa bile 7 günün bitiminde yeni kutuya başlanır. Doğum kontrol hapına ilk kez başlandığında 3 ay sonra yapılan muayeneden sonra, kişi her 6 ayda bir görülmelidir. Kişinin kilo değişimi, tansiyonu takip edilir. Aralarda lekelenme veya hiç adet görmeme durumunda daha yüksek doz östrojen içeren haplara geçilirken, bulantı, kusma, memelerde gerginlik hissi durumunda doğum kontrol hapının östrojen dozu azaltılır.

Kullanırken; 1 hap unutulursa, unutulan hap hemen o günün hapı da saatinde alınmalıdır. İki hap unutulduğunda eğer bu durum kullanımın ilk iki haftası içerisindeyse, üst üste iki gün ikişer hap alınarak eksik tamamlanır. Yine de bir hafta süreyle ek bir doğum kontrol yöntemiyle korunma sağlanmalıdır. Bu durum 3. hafta içinde ise, paket atılır ve yeni bir pakete başlanır ve yine bir hafta süreyle ek bir doğum kontrol yöntemiyle korunma sağlanır. Üç hap unutulduysa paket atılıp yeni bir pakete başlanmalı ve 1 hafta süreyle ek bir doğum kontrol yöntemiyle korunmalıdır. Doğum kontrol haplarını; doğumdan sonra emzirmeyen ve 4-6 hafta geçmiş olanlarla, emziren ama doğumdan 6 ay geçmiş olanlar kullanabilirler. Aşırı adet ağrısı (dismenore) çeken, düzensiz adet gören, adet gerginliği-premenstrüel sendrom veya iyi huylu meme hastalıkları olan, sık over-yumurtalık kisti saptanan kadınlara birincil olarak önerilebilecek korunma yöntemidir. Ayrıca düşük sonrası kadınlarda da kullanılabilir. Emziren (doğumdan 6 ay geçmemiş dönem), 35 yaştan büyük ve sigara içen, 40 yaş üzeri şeker ve yüksek tansiyonu olan kadınlarda doğum kontrol hapı kullanılmamalıdır. Yine şiddetli migreni olanlarda, vasküler baş ağrısını arttıracağından doğum kontrol hapı tercih edilmez. Depresyon, midede reflü gibi problemler doğum kontrol hapı kullanımında artabileceğinden kullanılmamalıdır.
Uzun süre hareketsizlik yaratacak operasyon geçirenler veya planlananlarda doğum kontrol hapı kullanımı kesilmelidir.
Doğum kontrol hapları; gebelik ve şüphesinde, rahim içi zarı-endometrium ve diğer östrojene bağlı kanserlerde, karaciğer adenomu veya kanseri olanlarda, nedeni belirlenmemiş genital kanaması, damar tıkanması-tromboemboli ve kalp-damar hastalığı öyküsü olanlarda kullanılamazlar.

photolibrary rf photo of contraception pills

Doğum kotrol hapı kullanırken gelişen; ani görme kaybı, şiddetli baş göğüs ve karın ağrısı, hemen doktora başvurma gerekçesidir.

SADECE PROGESTERON İÇEREN DOĞUM KONTROL HAPLARI-MİNİPİL (Cerazette) 28 tab.

Emziren annelerde de kullanılabilen ve sürekli her gün 1 tablet içilmesi gereken  haplardır. 75 microgram Desogestrel içerir. Her gün aynı saate alınmalıdır.

Eğer ilacın zamanında alınması unutuldu ise;

İlaç alımında gecikme 12 saatten az ise;

  • Hatırlanıldığı anda unutulan hap hemen alınmalıdır.
  • Yeni hap zamanı geldiğinde de, diğer hap alınır.

İlaç alımında gecikme 12 saatten fazla ise;

  • Hatırlanıldığı anda unutulan hap hemen alınmalıdır.
  • Aynı gün 2 hap alınması gerekecek olsa bile, diğer hap ve sonraki haplar da zamanı gelince alınır.
  • 7 gün başka ekstra bir korunma yöntemi daha kullanılır (ör; prezervatif).

Eğer hapların alınması ilk hafta içinde unutuldu ise ve ilişki de hapların unutulduğu haftadan önceki haftada olduysa, gebelik olasılığı yüksektir.

jjjjjj

VAJİNAL HALKA-RİNG (Nuvaring)

nuvaring

Adetle birlikte vajene yerleştirilip, 3 hafta boyunca vajende kalır. Vajinal halka kaldığı süre boyunca vajende östrojen ve progesteron hormonu salgılar. 3 hafta sonra çıkarılıp 1 hafta beklenir ve bu sırada yeni başlayan adetle birlikte 3 haftalığına yeni vajinal halka takılır.  Tüm özellikleri doğum kontrol hapları gibidir. Doğum kontrol haplarını her gün kullanamayanlar için ideal bir seçenek oluştururlar.

ENJEKSİYON-İĞNE ŞEKLİNDE KULLANILAN DOĞUM KONTROL YÖNTEMLERİ

DEPO PROVERA

Bir progesteron hormonu olan medroksi progesteron asetat içerir. 3 ayda bir  150 mg olarak kas içine-IM uygulanılır. Emzirenlerde kullanımı güvenlidir ve bu sırada süt üretimi artabilir. Gebelik sırasındaki uygulanımda anomali riski artmamaktadır. Kullanımında; kansızlık-anemi, dış gebelik, endometrium-rahim içi zarı kanseri riski azalırken, serviks-rahim ağzı ve over-yumurtalık kanseri riski etkilenmez. Gebelikte veya gebelik şüphesinde, meme kanseri veya şüphesinde, tanısı konmamış anormal kanama varlığında, aktif karaciğer hastalığı ve damar tıkanması durumlarında kullanılamaz.

depo

Yumurtlamayı baskılar. Adet düzenini bozarak çoğunlukla düzensiz lekelenmelere yol açar ve sonunda çoğunlukla amenore-adet görmeme (3 yılın sonunda % 85 oranında) durumu gelişir. Eğer düzensiz kanamalar uzun ve kişinin sosyal yaşamını etkiler düzeyde olursa, ek östrojen verilmelidir. Kesilmesi sonrası doğurganlık % 70 olguda bir yıl, % 90 olguda 2 yılda geri dönmektedir.

Uzun süreli kullanımda kemik yoğunluğunda azalmaya yol açsa da, kırık riski artmaz. Yine kalp krizi ve damar tıkanıklığı riski artmamaktadır. Kan şekerinde artış ve kilo almaya eğilim görülebilir.

MESİGYNA

Östrojen ve progesteron birleşimi olup, ayda bir kez uygulanır. Tüm özellikleri doğum kontrol haplarına benzer ve bu hapları her gün kullanamayan kişiler için ideal bir seçenektir.

mesig

CİLT ALTINA YERLEŞTİRİLEN İMPLANTLAR (İMPLANON)

rrrrrrr 

İmplanon yerleştirilmesi

 

implant

Keto desogestrel içeren kapsül şeklinde bir implant olup, kola cilt altına yerleştirilir. Etkinliği 3 yıl sürer. Gebeliğin olmadığından emin olunan her dönemde takılabilir. Ama çoğunlukla adetin ilk yedi günü içinde takılmaktadır. 

Gebelik çok nadirse de eğer oluşmuşsa, dış gebelik olasılığı yüksektir. Emziren annelerde ve düşük veya kürtaj sonrası kullanılabilir.
Lekelenme tarzı kanama, veya adetten tamamen kesilme şeklinde kanama düzensizlikleri görülebildiği gibi, kanamalar düzenli de sürebilir. Düzensiz kanama durumunda düşük doz progesteron veya östrojen verilebilir. Her türlü tedavi sonrası geçmeyen düzensiz kanama ve şiddetli baş ağrısı durumunda implant çıkarılmalıdır. Akne, memelerde gerginlik, depresyon, implant bölgesinde renk değişikliği, çoğunlukla kendiliğinden geçen basit over kistleri görülebilir.

BARİYER YÖNTEMLERİ

Bu yöntemlere prezervatif, diyafram, servikal kap, spermisit örnek gösterilebilir. Prezervatif cinsel yolla bulaşan hastalıklardan da koruma sağlar.

2222222

CERRAHİ STERİLİZASYON

Kadında tüp ligasyonu (rahim kanallarının bağlanması) ve erkekte vazektomi (sperm kanallarının bağlanması) şeklinde yapılan, ve gebelikten kalıcı olarak korunma sağlayan yöntemlerdir. Kadınlarda tüp bağlanması, laparatomik (karını açarak) veyalaparoskopik olarak yapılabilir.

vas

yumurtalik

ACİL KONTRASEPSİYON

Acil kontrasepsiyon korunmasız cinsel ilişkiden sonra devamı kesinlikle istenmeyen gebeliğin, implantasyondan-rahme yapışmadan önce önlenmesine yönelik olup, rutin doğum kontrol yöntemi değildir. Korunmasız cinsel ilişki, tecavüz, kontraseptifkullanımındaki hatalar sonrası tercih edilir. Gebelik oluştuktan sonra etki etmez ve düşük için kullanılmazlar. Acil kontrasepsiyon kullanımı sonrası; adet her zamankinden farklı veya lekelenme tarzındaysa, 1 ay geçmesine karşın adet olunmamışsa, gebelik olasılığı vardır ve muayene yapılmalıdır. Anormal karın ve kasık ağrısı durumunda dış gebelik olasılığı düşünülmelidir.
Acil kontrasepsiyon amaçlı;Hormonal olarak yüksek doz östrojen, östrojen veprogesteron, veya sadece progesteron kullanılabilir. Hemen ilişki sonrası spiral takılabilir. Şimdi bu seçenekleri daha yakından inceleyelim:    

SPİRAL-RAHİM İÇİ ARAÇ

Cinsel ilişki sonrası ilk 5-7 gün içerisinde bakırlı RIA takılması, en etkili acilkontraseptif yöntemlerdendir. Etkinliği % 100’ e yakındır.

ERTESİ GÜN HAPI

Korunmasız cinsel ilişki sonrası ilk 72 saat içinde doğum kontrol haplarının kullanılmasıdır. Yumurtlama, döllenme veya implantasyonun önlenmesi esasına dayanır. Etkinliği % 100’ e yakındır. Eğer kişi gebe kalmışsa gebelikte anomali riski artmaz. Bulantı, kusma, göğüslerde gerginlik ve lekelenme tarzında kanama görülebilir.

YÜKSEK DOZ ÖSTROJEN

Korunmasız cinsel ilişki sonrası ilk 72 saat içinde kullanılmaya başlanır. Etkinliği %100’ e yakındır.     

MİFEPRİSTON (RU 486)

Progesteron antagonistidir. Türkiye’ de yoktur. Yan etkileri daha azdır.    

GEMEPROST

Prostogalandin analogudur. RU 486 ile birlikte kullanıldığında 2 aydan küçük gebeliklerin düşürülmesinde çok etkindir. Türkiye’ de yoktur.

 

 

Submit to DeliciousSubmit to DiggSubmit to FacebookSubmit to Google PlusSubmit to StumbleuponSubmit to TechnoratiSubmit to TwitterSubmit to LinkedIn

Yorum ekle


Güvenlik kodu
Yenile

Yorumlar   

#61 Meltm 25-02-2016 10:52
3 bucuk aylik bebegm var. Adet gecikmesimden doktora gittim. Tarlusal verdi emziriken kullanilir mi.dogm kntrol icnde cerazetta verdi. Uygun mu acaba.hamilelik oncesi adet duzensiligm vardı
Alıntı
#62 Dr. Muammer DOĞAN 26-02-2016 16:30
Alıntılandı Meltm:
3 bucuk aylik bebegm var. Adet gecikmesimden doktora gittim. Tarlusal verdi emziriken kullanilir mi.dogm kntrol icnde cerazetta verdi. Uygun mu acaba.hamilelik oncesi adet duzensiligm vardı

Tarlusal gebelik ve emzirmede ilk kullandığımız ilaçlar içinde değildir. Cerazette' ı emzirirken kontrol altında olmak kaydı ile doğum kontrol yöntemi olarak kullanabilirsin iz.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#63 bahar 13-03-2016 06:44
Hocam merhaba. 4 ay duzenli olarak cerazette hap kullandim her gun tam saatinde içtim birakali 16 gun oldu fakat hala regl olmadim gecikme olabilecegini biliyorum fakat kac gun daha gecikebilir. Ilaci birakmadan 4 gun once iliskiye girmistik esimle dogurganlik donemimin bitmesinin ardindan biraktim ilaci. Bilgilendirirse niz sevinirim. Iyi gunler.
Alıntı
#64 Dr. Muammer DOĞAN 15-03-2016 12:15
Alıntılandı bahar:
Hocam merhaba. 4 ay duzenli olarak cerazette hap kullandim her gun tam saatinde içtim birakali 16 gun oldu fakat hala regl olmadim gecikme olabilecegini biliyorum fakat kac gun daha gecikebilir. Ilaci birakmadan 4 gun once iliskiye girmistik esimle dogurganlik donemimin bitmesinin ardindan biraktim ilaci. Bilgilendirirseniz sevinirim. Iyi gunler.

Düzenli Cerazette kullandığınız dönemde korunmasız ilişki olsa da gebelik olasılığınız pek yoktur. İlacı kullanma süresi arttıkça, ilacı kestikten sonraki adetlerin düzenli olarak başlama süresi uzamaktadır. Ama en geç ilacı kestikten sonra 4-6 hafta sonra adetleriniz başlayacaktır. Eğer gebelik istemiyorsanız bu dönemde korunmanız gerekir.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#65 Bahar 14-06-2016 05:12
Hocam merhaba. 1 aydir duzenli olarak yazz 24+4 dogum kontrol hapi kullaniyorum. Ilaca baslamadan once esimle korunmasiz iliski yasadik fakat icime bosalmadi iliski sonrasindaki ilk adetimin 2. Gunu yazz kullanmaya basladim. Yazz kullanmaya basladiktan 13 gun sonra iliskiye girdik 4. Plasebo hapimi da dun ictim fakat hala adet görmeye baslamadim. Riskli bir durum olabilir mi hocam? Belirtilerim var fakat kanama olmadi.
Alıntı
#66 Dr. Muammer DOĞAN 23-06-2016 17:16
Alıntılandı Bahar:
Hocam merhaba. 1 aydir duzenli olarak yazz 24+4 dogum kontrol hapi kullaniyorum. Ilaca baslamadan once esimle korunmasiz iliski yasadik fakat icime bosalmadi iliski sonrasindaki ilk adetimin 2. Gunu yazz kullanmaya basladim. Yazz kullanmaya basladiktan 13 gun sonra iliskiye girdik 4. Plasebo hapimi da dun ictim fakat hala adet görmeye baslamadim. Riskli bir durum olabilir mi hocam? Belirtilerim var fakat kanama olmadi.

Gebelik olasılığı yok.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#67 Ayse 03-10-2016 05:45
İi günler hocam ben 2 ay oldu crazette doğum kontrol ilacını kullanıuorum kullandıktan sonra bir defa adet oldum fakat adet günümden 8 gün geçti halen adet olmadım bu ilacı kullanınca adet olunmuyor mu
Alıntı
#68 Dr. Muammer DOĞAN 09-10-2016 17:10
Alıntılandı Ayse:
İi günler hocam ben 2 ay oldu crazette doğum kontrol ilacını kullanıuorum kullandıktan sonra bir defa adet oldum fakat adet günümden 8 gün geçti halen adet olmadım bu ilacı kullanınca adet olunmuyor mu

Cerazette kullanımının ilk dönemlerinde adet düzensizlikleri olması mümkündür. Doktor kontrolünde her gün aynı saatte düzenli kullanmanız gerekir.
Saygı ile.
Doç. Dr. Muammer Doğan
Kadın Hastalıkları Doğum ve Tüp Bebek Uzmanı
İzmir cad. 33/4 Kızılay-ANKARA
0 / 312 / 4198838 – 4198747
www.muammerdogan.com/
www.facebook.com/.../
twitter.com/drmuammerdogan
Alıntı
#69 BAHAR BİLGİLİER 29-11-2016 15:23
hocam merhaba. ben yaklaşık 6 aydır düzenli olarak yazz 24+4 hap kullanıyorum her gün aynı saatte içiyorum bazen yarım saat erken içtiğim oluyor. son 2 aydır yeşil çay ve papatya çayı içiyorum günde 3 fincan yeşil çay 4 fincan kadar papatya. geçen ay adet oldum bu ay son hapımdan sonra adetim başlamadı. test yaptım gebelik görünmüyor. ara dönemlerde adet düzensizliği olması normalmidir hocam?
Alıntı
#70 Dr. Muammer DOĞAN 05-12-2016 16:07
Alıntılandı BAHAR BİLGİLİER:
hocam merhaba. ben yaklaşık 6 aydır düzenli olarak yazz 24+4 hap kullanıyorum her gün aynı saatte içiyorum bazen yarım saat erken içtiğim oluyor. son 2 aydır yeşil çay ve papatya çayı içiyorum günde 3 fincan yeşil çay 4 fincan kadar papatya. geçen ay adet oldum bu ay son hapımdan sonra adetim başlamadı. test yaptım gebelik görünmüyor. ara dönemlerde adet düzensizliği olması normalmidir hocam?

Normaldir.
Alıntı